به گزارش صفحه انرژی؛ قیمت نفت در آستانه ثبت یک افزایش هفتگی دیگر قرار دارد و جنگ در خاورمیانه همچنان چشم‌انداز بازار انرژی را تحت تاثیر قرار داده است. صادرکنندگان نفت منطقه با سرعت در حال متنوع‌سازی مسیرهای صادراتی خود هستند و واردکنندگان نیز تلاش می‌کنند منابع تامین انرژی خود را تغییر دهند. بازار نفت در حال تجربه تحولاتی است که ممکن است در نهایت بازگشت به شرایط پیش از جنگ را دشوار کند.
تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین مسیرهای صادرات نفت خام و گاز طبیعی مایع‌شده در جهان است. پیش از نخستین حملات آمریکا و اسرائیل به ایران، روزانه نزدیک به ۲۰ میلیون بشکه نفت خام از کشورهای حوزه خلیج فارس از طریق این تنگه صادر می‌شد. اکنون برآوردها نشان می‌دهد حجم عبور نفت از این گلوگاه به حدود شش میلیون تا هشت میلیون بشکه در روز کاهش یافته است.
وضعیت صادرات گاز طبیعی مایع‌شده حتی وخیم‌تر است. قطر که بزرگ‌ترین تولیدکننده گاز منطقه به شمار می‌رود، پس از آسیب دیدن تاسیسات راس‌لفان در جریان واکنش ایران به حملات آمریکا، با اعلام وضعیت فورس ماژور مواجه شده و برای صادرات حتی بخشی از گاز تولیدی خود نیز با مشکل روبه‌رو است.
تلاش عربستان و امارات برای دور زدن هرمز
با این حال، مسیرهای دیگری نیز برای صادرات نفت از خاورمیانه وجود دارد. یکی از مهم‌ترین آنها تنگه باب‌المندب در سوی دیگر شبه‌جزیره عربستان است. عربستان سعودی به‌سرعت از ظرفیت این مسیر جایگزین استفاده کرد و با معکوس کردن جریان خط لوله شرق به غرب، نفت خود را به جای انتقال به سمت شرق و تنگه هرمز، به سمت غرب و بندر ینبع هدایت کرد.با این حال، این تغییر مسیر بدون هزینه نیست. بندر ینبع ظرفیت لازم برای جابه‌جایی حجم نفتی مشابه بنادر واقع در خلیج فارس را ندارد و همین مساله توان عربستان برای انتقال نفت از این مسیر را محدود می‌کند.
امارات متحده عربی نیز بخشی از جریان نفت خود را به بندر فجیره منتقل کرده است. این بندر خارج از تنگه هرمز قرار دارد و در نتیجه آسیب‌پذیری کمتری در برابر حملات دارد. با این حال، امارات نیز با محدودیت ظرفیت روبه‌رو شده است. شرکت ملی نفت ابوظبی قصد دارد ظرفیت خط لوله انتقال نفت خام به فجیره را دو برابر کند. اجرای این طرح اما طبق برنامه‌های رسمی دست‌کم تا سال آینده زمان خواهد برد.
در مجموع، هر کشور صادرکننده‌ای که مسیر جایگزینی در اختیار دارد در حال استفاده از آن است و کشورهایی که چنین مسیری ندارند در حال برنامه‌ریزی برای ایجاد مسیرهای جدید هستند. این روند می‌تواند مسیرهای صادرات نفت در منطقه را برای همیشه تغییر دهد و در بلندمدت از اهمیت تنگه هرمز بکاهد.با این حال، هرمز در کوتاه‌مدت اهمیت خود را از دست نخواهد داد. توسعه مسیرهای جایگزین به زمان نیاز دارد و زیرساخت‌های موجود نیز هنوز ظرفیت انتقال حجم عظیم نفتی را که پیش از جنگ از خلیج فارس عبور می‌کرد ندارد.
پس از آغاز جنگ، دولت ژاپن به‌سرعت برای تامین منابع جایگزین وارد عمل شد. آمریکا، کانادا، تولیدکنندگان نفت آفریقا و جمهوری آذربایجان از جمله منابع جدید تامین نفت ژاپن هستند. اما این تغییر مسیر هزینه سنگینی برای توکیو داشته است. هزینه واردات ژاپن در ماه ژوئیه به رکورد ۷۶.۳۹ میلیارد دلار رسید و احتمال دارد رقم مربوط به ماه اوت نیز با توجه به افزایش وابستگی این کشور به تأمین‌کنندگان دورتر نفت و گاز از این رکورد فراتر رود.
ژاپن تنها کشوری نیست که با چنین شرایطی مواجه شده است. تقریباً تمام کشورهای واردکننده انرژی در اروپا نیز با وضعیت مشابهی روبه‌رو هستند. اروپا از یک سو با محدودیت منابع خاورمیانه مواجه شده و از سوی دیگر امکان استفاده گسترده از منابع روسیه را نیز محدود کرده است. در همین حال، چین و هند با افزایش خرید نفت خام روسیه تلاش کرده‌اند بخشی از نفتی را که به دلیل اختلال در صادرات خاورمیانه دیگر به آسانی در دسترس نیست، جایگزین کنند.
انتهای پیام/
