به گزارش صفحه انرژی؛ عربستان سعودی قصد دارد تا سال ۲۰۳۰، بیش از یک میلیون بشکه در روز از مصرف داخلی سوختهای مایع خود را که عمدتاً در نیروگاهها، آبشیرینکنها، کارخانهها و مزارع سوزانده میشود، جایگزین کند. گاز طبیعی و انرژیهای تجدیدپذیر، بخش عمدهٔ این جایگزینی را بر عهده خواهند داشت. نیروی هستهای نیز پس از سال ۲۰۳۰ و همزمان با رشد روزافزون تقاضای برق، میتواند سهم بزرگتری را ایفا کند.
در تاریخ ۲۲ ژوئیه، ایالات متحده و عربستان یک توافقنامهٔ همکاری هستهای غیرنظامی ۳۰ ساله امضا کردند که زمینه را برای شرکتهای آمریکایی فراهم میکند تا به طور بالقوه رآکتورها، مواد هستهای و خدمات فنی را به این پادشاهی عرضه کنند. توافقهای مشابهی پیشتر بهترتیب با ترکیه و امارات متحدهٔ عربی در ژوئن ۲۰۰۸ و دسامبر ۲۰۰۹ به اجرا درآمده بود.
فرصت تجاری این طرح، ریشه در تلاش عربستان برای افزایش ظرفیت تولید برق دارد. آژانس بینالمللی انرژی تخمین زده است که تقاضای برق این کشور در سال ۲۰۲۵ معادل ۳.۸ درصد رشد کرده و پیشبینی میشود که این نرخ تا سال ۲۰۳۰ به طور متوسط سالانه ۳.۱ درصد باقی بماند.
مصرف نفت خام و سوخت سنگین در نیروگاههای عربستان، بهویژه در فصل تابستان که تقاضا برای تهویهٔ هوا به اوج میرسد، به شدت افزایش مییابد. بر اساس دادههای ادارهٔ اطلاعات انرژی آمریکا، سوزاندن ترکیبی این سوختها در ژوئن ۲۰۲۴ به روزانه ۱.۴۲ میلیون بشکه رسید.
این رقم در ژانویه و فوریهٔ ۲۰۲۵ به میانگین ۶۷۸ هزار بشکه در روز کاهش یافت (که پایینترین سطح برای آن بازهٔ زمانی از سال ۲۰۱۶ به بعد محسوب میشود) و ماه فوریه به تنهایی پایینترین رکورد ماهانهٔ ۱۱ سال اخیر را با ۵۸۹ هزار بشکه در روز به ثبت رساند. کاهش تولید برق با سوختهای نفتی، میتواند نفت خام بیشتری را برای صادرات یا سایر مصارف آزاد کند.
میدان گاز غیرمتعارف «جفوره» که تولید آن از دسامبر ۲۰۲۵ آغاز شد، بخش مرکزی برنامهٔ شرکت آرامکو برای افزایش حدود ۸۰ درصدی ظرفیت تولید گاز فروشی تا سال ۲۰۳۰ (نسبت به سطوح سال ۲۰۲۱) به شمار میرود. عربستان همچنین دستیابی به ۱۳۰ گیگابایت ظرفیت انرژی تجدیدپذیر را تا سال ۲۰۳۰ هدفگذاری کرده است.
گاز و انرژیهای تجدیدپذیر قرار است جایگزین سوختهای مایع در بخش تولید برق شوند؛ در حالی که «برنامهٔ جامع جایگزینی سوخت مایع» به دنبال جایگزینی بیش از یک میلیون بشکه در روز در بخشهای تأسیسات، صنعت و کشاورزی است. با توجه به اینکه هنوز هیچ تأمینکنندهٔ رآکتوری انتخاب نشده و جدول زمانی ساخت مشخصی وجود ندارد، بعید است که انرژی هستهای تا سال ۲۰۳۰ نقش ملموسی در تحقق این هدف داشته باشد.
نخستین نیروگاه تجاری هستهای پیشنهادی عربستان در منطقهٔ «دُوَیحین» در کرانهٔ خلیج فارس احداث خواهد شد. نهاد تنظیمگر هستهای عربستان مجوز آمادهسازی زمین را برای دو رآکتور آبتحتفشار صادر کرده است که هر یک ظرفیتی بین ۱.۰ تا ۱.۶ گیگاوات الکتریکی دارند، اما هنوز هیچ تأمینکنندهای انتخاب نشده است. پروژهای که به تأمینکنندگان احتمالی پیشنهاد شده، شامل دو رآکتور با ظرفیت هر یک حدود ۱.۴ گیگاوات است که ظرفیت اسمی کل نیروگاه را به ۲.۸ گیگاوات میرساند.
یک نیروگاه ۲.۸ گیگاواتی با ضریب ظرفیت ۹۰ درصدی، سالانه حدود ۲۲ تراواتساعت برق تولید خواهد کرد. اگر تمام این خروجی جایگزین تولید برق مبتنی بر نفت با بازده حرارتی فرضی یکسوم شود، معادل تقریباً ۱۰۵ هزار بشکه نفت خام در روز خواهد بود (بر اساس ضریب تبدیل انرژیِ ادارهٔ اطلاعات انرژی آمریکا). میزان واقعی جایگزینی نفت به همان میزانی کمتر خواهد بود که انرژی هستهای صرفِ تأمین تقاضای جدید شده یا جایگزین گاز طبیعی و انرژیهای تجدیدپذیر گردد.
همچنین این پرسش مطرح بوده است که چرا با وجود ظرفیتهای عظیم خورشیدی، سعودیها به دنبال انرژی هستهای هستند؟ اما توجیه انرژی هستهای تا حدی به کارکرد آن در زمانی که انرژی خورشیدی در دسترس نیست، بازمیگردد.
مطالعهای که در ماه اوت توسط مرکز مطالعات و پژوهشهای نفتی ملک عبدالله (کپکسار) منتشر شد، تخمین میزند که انرژی هستهای میتواند برق پایدار را با هزینهای حدود ۶۰ دلار در هر مگاواتساعت تولید کند؛ رقمی که بسته به سطح قابلیت اطمینان مورد نیاز، حدود ۳۰ درصد ارزانتر از سیستمهای خورشیدی همراه با باتری است. هال تورتون، نویسندهٔ این مطالعه و پژوهشگر ارشد مرکز مذکور، انرژی هستهای را «منبعی رقابتی برای تولید برق پایدار و کمکربن» توصیف میکند.
بنابراین، به نظر میرسد با وجود پیامدهای مرتبط با اشاعهٔ تسلیحات هستهای در منطقه، دلایلی برای پیگیری انرژی هستهای توسط عربستان وجود دارد، اما این راهی طولانی، پرپیچوخم و انباشته از موانع ژئوپلیتیکی است.
کاخ سفید این توافقنامه را در تاریخ ۲۴ اوت به کنگره ارائه کرد و این سند اکنون مشمول ۳۰ روز مشاوره و ۶۰ روز بررسی بیشتر است. از طرفی، پرسشهای مهم سیاسی و فنی همچنان به قوت خود باقی هستند؛ از جمله اصرار کنونی ترامپ مبنی بر اینکه تمامی این روند به برقراری روابط دیپلماتیک عربستان با اسرائیل بستگی دارد. این شرط بهشکلی مصلحتاندیشانه از بیانیهٔ عمومی وزارت انرژی آمریکا حذف شده بود و همچنان نامشخص است که آیا این شرط بخشی از توافق ارائهشده یا اسناد مرتبط با آن محسوب میشود یا خیر.
انتهای پیام/
