به گزارش صفحه انرژی؛ بازار جهانی گازوئیل بهسرعت به نقطهای بحرانی نزدیک میشود. تداوم اختلال در صادرات فرآوردههای نفتی خلیج فارس، حملات پهپادی اوکراین به پالایشگاههای روسیه و کاهش ذخایر آمریکا، سه منبع اصلی عرضه را همزمان تحت فشار قرار داده است. افزایش تقاضای فصلی و آغاز تعمیرات پالایشگاهی نیز میتواند کمبود موجود را در ماههای آینده تشدید کند.
گازوئیل فقط سوخت خودروهای سنگین نیست. کشاورزی، معدن، ساختمان، حملونقل کالا و بخش بزرگی از زنجیره توزیع جهانی به آن وابستهاند. افزایش قیمت این فرآورده بهسرعت از پمپهای سوخت به قیمت مواد غذایی، کالاهای مصرفی و خدمات منتقل میشود.
کمبود از آسیا آغاز شد
نشانههای بحران هماکنون در جنوب شرق آسیا دیده میشود. کشاورزان نخل روغنی با کمبود گازوئیل و افزایش هزینه برداشت و حمل محصول روبهرو شدهاند. این وضعیت میتواند تولید روغن پالم را کاهش دهد و قیمت یکی از مهمترین روغنهای خوراکی جهان را بالا ببرد.
پالایشگاههای آسیایی نیز ظرفیت چندانی برای جبران کمبود اروپا ندارند. اختلال در پالایشگاههای خاورمیانه و افت ظرفیت روسیه، عرضه منطقه را محدود کرده است. کشورهای آسیایی در ماههای آینده باید پیش از صادرات، بازارهای داخلی خود را تأمین کنند.
روسیه دومین صادرکننده بزرگ گازوئیل جهان محسوب میشود. حملات پهپادی اوکراین به پالایشگاههای این کشور، بخشی از ظرفیت تولید را از مدار خارج کرده و مسکو را به ممنوعیت صادرات واداشته است.
این تصمیم فقط اروپا را تحت تأثیر قرار نمیدهد. برزیل و ترکیه نیز در سالهای گذشته خریداران بزرگ گازوئیل روسیه بودند. حذف یا کاهش این عرضه، آنها را به بازار آمریکا و دیگر صادرکنندگان میکشاند. در نتیجه، رقابت بر سر محمولههای محدود شدیدتر میشود.
هرمز حلقه مفقوده عرضه
پالایشگاههای خلیج فارس یکی از پایههای اصلی بازار جهانی گازوئیل به شمار میروند. تداوم اختلال در تنگه هرمز، امکان خروج منظم فرآوردههای نفتی از منطقه را محدود کرده است. نفت خام ممکن است از مسیرهای جایگزین یا ذخایر اضطراری تأمین شود، اما جایگزینی گازوئیل دشوارتر است.
نفت خام خوراک پالایشگاه است؛ گازوئیل سوختی آماده برای چرخاندن اقتصاد صنعتی است. افزایش عرضه نفت خام نیز بدون ظرفیت پالایشی کافی، کمبود فرآورده را برطرف نمیکند. صادرات گازوئیل آمریکا در هفته نخست اوت به رکورد روزانه ۱.۹ میلیون بشکه رسید. این صادرات پیش از ثبت رکورد نیز پنج هفته متوالی نزدیک به روزانه ۱.۵ میلیون بشکه قرار داشت.
پالایشگاههای آمریکا اکنون امکان افزایش فوری تولید را ندارند. صادرکنندگان برای پاسخ به تقاضای جهانی به ذخایر داخلی متوسل شدهاند. در نتیجه، موجودی گازوئیل آمریکا به پایینترین سطح از سال ۱۹۹۶ رسیده است.
این کاهش در آستانه فصل اوج تقاضا و دوره تعمیرات پالایشگاهی رخ داده است. پالایشگاههای ساحل خلیج مکزیک نیز نمیتوانند صادرات سنگین به اروپا را برای مدت نامحدود ادامه دهند. بازار داخلی آمریکا دیر یا زود به بخشی از این بشکهها نیاز پیدا میکند.
اروپا در خط مقدم بحران
اروپا آسیبپذیرترین بخش این بحران است. حدود ۳۰ پالایشگاه اروپایی میان سالهای ۲۰۰۹ تا ۲۰۲۴ تعطیل شدند. ظرفیت پالایشی این قاره در سال ۲۰۲۵ نیز روزانه حدود ۴۰۰ هزار بشکه دیگر کاهش یافت.
مقررات سختگیرانه زیستمحیطی، هزینه پالایش را افزایش داده و بخشی از تولید را غیراقتصادی کرده است. اتحادیه اروپا در نتیجه این روند، وابستگی بیشتری به واردات فرآوردههای آماده پیدا کرده است.
قیمت گازوئیل اروپا از اواسط ژوئن ۴۰ درصد افزایش یافته، در حالی که قیمت نفت خام در همین دوره تنها ۵ درصد بالا رفته است. این فاصله نشان میدهد مشکل اصلی بازار فقط کمبود نفت نیست؛ کمبود ظرفیت پالایش و فرآورده آماده، فشار بسیار بیشتری ایجاد کرده است.
ذخایر گازوئیل اتحادیه اروپا نیز از ماه مارس ۳۰ درصد کاهش یافته است. همزمان، محدودیت واردات فرآورده روسی و سوخت تولیدشده از نفت روسیه در کشورهای ثالث، مسیرهای تأمین اروپا را محدودتر کرده است.
انتهای پیام/
