به گزارش صفحه انرژی؛ پالایشگاه نفت سیزران در منطقه سامارا روسیه بامداد امروز هدف حمله پهپادی اوکراین قرار گرفت. گزارشها از وقوع آتشسوزی در این تأسیسات نفتی حکایت دارد؛ حملهای که در ادامه فشارهای اوکراین بر زیرساختهای انرژی روسیه انجام شده است. پالایشگاه نفت سیزران روسیه در ساعات ابتدایی امروز پس از حمله چند پهپاد تهاجمی اوکراینی دچار آتشسوزی شد. بر اساس دادههای سامانه FIRMS وابسته به ناسا، نشانههای حرارتی ناشی از وقوع آتش در محل این پالایشگاه ثبت شده است. جزئیات دقیقی از میزان خسارت واردشده به تجهیزات پالایشگاه و مدت زمان توقف فعالیت آن منتشر نشده، اما این حمله بار دیگر آسیبپذیری زیرساختهای انرژی روسیه در برابر حملات پهپادی را برجسته کرده است.
فشار اوکراین بر صنعت نفت روسیه افزایش یافت
در ماههای اخیر، اوکراین حملات خود علیه پالایشگاهها و تأسیسات مرتبط با انرژی روسیه را افزایش داده است. هدف اصلی این حملات، کاهش توان پالایشی و محدود کردن منابع مالی حاصل از صادرات انرژی روسیه عنوان شده است. پیشتر نیز گزارشهایی منتشر شده بود که بخشی از ظرفیت پالایشی روسیه در نتیجه حملات مکرر پهپادی و عملیاتهای خرابکارانه با اختلال مواجه شده است. پالایشگاه سیزران یکی از واحدهای پالایشی مهم روسیه به شمار میرود و نقش آن در تأمین فرآوردههای نفتی منطقه اهمیت دارد. هرگونه توقف یا کاهش تولید در چنین مراکزی میتواند بر بازار داخلی سوخت روسیه و همچنین صادرات فرآوردههای نفتی این کشور تأثیر بگذارد.
تأثیر حملات به پالایشگاهها بر بازار نفت
ادامه حملات به زیرساختهای انرژی روسیه میتواند نگرانیها درباره عرضه جهانی نفت و فرآوردههای نفتی را افزایش دهد. با این حال، واکنش بازارهای جهانی به میزان خسارت واقعی و مدت زمان توقف فعالیت پالایشگاهها بستگی خواهد داشت. تحولات اخیر در بازار جهانی انرژی نشان میدهد که بحرانهای نفتی دیگر محدود به افزایش قیمت سوخت و انرژی نیستند، بلکه میتوانند به بازار ارز، ذخایر ارزی، بودجه دولتها و ثبات مالی کشورها نیز سرایت کنند.
بررسی روندهای اقتصادی پس از اختلال در تنگه هرمز نشان میدهد جهان وارد مرحلهای جدید از شوکهای انرژی شده است؛ مرحلهای که در آن افزایش قیمت نفت میتواند همزمان فشار مضاعفی بر اقتصادهای واردکننده انرژی وارد کند. در این شرایط، کشورهایی که وابستگی بالایی به واردات نفت و گاز دارند، علاوه بر پرداخت هزینه بیشتر برای خرید انرژی، با افزایش نیاز به ارز خارجی نیز مواجه میشوند؛ موضوعی که میتواند ارزش پول ملی آنها را تحت فشار قرار دهد.
از بحران کالایی تا بحران ارزی
در گذشته، شوکهای نفتی عمدتاً با سه پیامد شناخته میشدند: افزایش قیمت انرژی، رشد تورم و کاهش سرعت رشد اقتصادی. اما شرایط امروز متفاوت است. در بحرانهای جدید انرژی، مسیر انتقال فشار از بازار نفت آغاز شده و به بازار ارز و نظام مالی کشورها میرسد. افزایش هزینه واردات انرژی باعث رشد تقاضا برای ارز، کاهش ذخایر ارزی و افزایش نگرانی سرمایهگذاران میشود. در چنین شرایطی، کاهش ارزش پول ملی باعث افزایش قیمت کالاهای وارداتی و شکلگیری موجی از تورم وارداتی خواهد شد. یکی از تفاوتهای مهم بحران انرژی امروز با شوکهای نفتی دهه 1970، تغییر جایگاه آمریکا در بازار انرژی جهان است.
در دهههای گذشته، افزایش قیمت نفت فشار زیادی بر اقتصاد آمریکا وارد میکرد؛ زیرا این کشور یکی از بزرگترین واردکنندگان انرژی بود. اما انقلاب شیل، آمریکا را به یکی از تولیدکنندگان و صادرکنندگان بزرگ نفت و گاز تبدیل کرده است. به همین دلیل، افزایش قیمت انرژی امروز میتواند برای اقتصاد آمریکا علاوه بر تهدید، فرصت افزایش درآمدهای صادراتی نیز ایجاد کند. این شرایط باعث شده بسیاری از اقتصادهای واردکننده انرژی با فشار دوگانه مواجه شوند؛ آنها هم باید نفت گرانتر خریداری کنند و هم برای تأمین آن دلار بیشتری بپردازند.
اقتصادهای آسیایی در معرض فشار بیشتر
برخی اقتصادهای آسیایی که وابستگی زیادی به واردات انرژی دارند، بیش از سایر کشورها در معرض این چرخه قرار گرفتهاند. کشورهایی که ذخایر ارزی محدودتر و وابستگی بیشتری به واردات انرژی دارند، در برابر افزایش قیمت نفت آسیبپذیرتر هستند. کاهش ذخایر ارزی، تضعیف پول ملی و افزایش هزینه واردات میتواند فشار زیادی بر سیاستگذاران اقتصادی این کشورها وارد کند.
بحران انرژی چگونه بودجه دولتها را تحت فشار قرار میدهد؟
فشار ناشی از افزایش قیمت انرژی تنها به بازار ارز محدود نمیشود. دولتها برای جلوگیری از افزایش هزینه زندگی و نارضایتی اجتماعی معمولاً مجبور به مداخله میشوند. تحولات اخیر نشان میدهد مفهوم امنیت انرژی دیگر فقط به دسترسی به نفت و گاز محدود نیست. امروز امنیت انرژی با امنیت ارزی و ثبات مالی کشورها ارتباط مستقیم پیدا کرده است. کشورهایی که وابستگی زیادی به واردات انرژی دارند، نه تنها در برابر افزایش قیمت نفت، بلکه در برابر شوکهای ارزی نیز آسیبپذیر هستند.
آینده اقتصاد جهانی رقابت برای کاهش وابستگی به نفت
بحرانهای جدید انرژی نشان میدهد رقابت آینده جهان تنها بر سر منابع نفت و گاز نخواهد بود، بلکه بر سر فناوریهایی خواهد بود که اقتصادها را از وابستگی شدید به سوختهای فسیلی دور میکنند. اگر قرن بیستم دوران ژئوپلیتیک نفت بود، قرن بیستویکم میتواند دوران ژئواکونومی انرژی و توسعه فناوریهای پاک باشد؛ دورهای که قدرت اقتصادی کشورها نه فقط از میزان منابع انرژی، بلکه از توانایی کاهش وابستگی به آن منابع ناشی میشود.
انتهای پیام/
