به گزارش صفحه انرژی؛ طی نزدیک به دو دهه گذشته، بازار جهانی نفت سه شوک بزرگ قیمتی را تجربه کرده است؛ نخست در سال۲۰۰۸ که بهای نفت برنت تا نزدیکی ۱۴۷دلار در هر بشکه صعود کرد، سپس در سال۲۰۲۲ پس از حمله روسیه به اوکراین که قیمتها از مرز ۱۳۰دلار عبور کردند و اکنون در جریان جنگ آمریکا با ایران که نفت برنت تا محدوده ۱۲۶دلار پیش رفت.
اما تفاوت بحران اخیر تنها در سطح قیمتها خلاصه نمیشود؛ چراکه در شرایط فعلی تقریبا تمام زنجیره ارزش صنعت نفت و مهمتر از آن امنیت انتقال انرژی هم تحتتاثیر قرار گرفته است، دو عاملی که درتنشهای قبلی یا وجود نداشتند یا بسیار کمرنگ بودند. اگر در بحرانهای گذشته عمده سود نصیب تولیدکنندگان نفت خام میشد، این بار کل صنعت نفت؛ از پالایشگاهها و شرکتهای بازرگانی گرفته تا ناوگان نفتکش و صادرکنندگان، از این شوک قیمتی منتفع شدند.
نتیجه آنکه غولهای انرژی از آرامکو و بیپی گرفته تا تولیدکنندگان نفت شیل آمریکا، یکی از طلایی ترین دورههای سودآوری فعالیت خود را تجربه میکنند؛ سودی که بیش از آنکه حاصل افزایش تولید باشد، محصول جهش قیمتها، افزایش حاشیه سود پالایش، رشد کرایه حمل نفتکشها و محدود شدن عرضه جهانی انرژی است.
بهرغم اینکه ماندگاری بهای طلای سیاه در سطوح بالا برای اقتصاد جهانی به یک بحران پرهزینه تبدیل شد، غولهای نفتی از آن بهعنوان فرصتی فراموشنشدنی یاد میکنند. غولهای نفتی اکنون در حال ثبت سودهایی هستند که نه فقط از رشد قیمت نفت، بلکه از تداوم کمبود عرضه، افزایش حاشیه سود پالایش و رونق معاملات انرژی سرچشمه میگیرد؛ سودآوری که نشان میدهد در بازار جهانی انرژی، انتقال ایمن نفت و گاز به اندازه حجم تولید و قیمت اهمیت دارد.
آرامکو برندهای که مسیر جایگزین داشت
در میان غولهای نفتی، آرامکوی عربستان یکی از بزرگترین برندگان این بحران بود. این شرکت در سهماه دوم سال سود خالص خود را با رشد ۴۴ درصدی به حدود ۳۳میلیارد دلار رساند؛ رقمی که نشان میدهد حتی جنگ نیز نتوانسته صادرات بزرگترین تولیدکننده نفت جهان را متوقف کند. راز موفقیت آرامکو تنها افزایش قیمت نفت نبود. این شرکت طی سالهای گذشته میلیاردها دلار برای کاهش وابستگی به تنگه هرمز سرمایهگذاری کرده بود؛ از توسعه خط لوله شرق-غرب گرفته تا افزایش ظرفیت ذخیرهسازی و ایجاد پایانههای صادراتی در دریای سرخ. همین زیرساختها به آرامکو اجازه داد بخش قابلتوجهی از صادرات خود را از مسیرهای جایگزین ادامه دهد.
اما مدیرعامل آرامکو، امین ناصر، در عین حال هشدار داده که هزینه واقعی این بحران بسیار فراتر از سود شرکتهاست. به گفته او، تاکنون بیش از ۲.۶میلیارد بشکه نفت که قرار بود به صنایع مختلف جهان از کشاورزی و خودروسازی گرفته تا نیمههادیها و صنایع شیمیایی برسد، از چرخه عرضه خارج شده است. ناصر برآورد میکند حتی اگر تنگه هرمز همین امروز بهطور کامل بازگشایی شود، دستکم ۱۸ماه زمان لازم خواهد بود تا ذخایر نفتی جهان دوباره به سطح عادی بازگردد.
شرکت چند ملیتی بیپی نیز از دیگر برندگان بزرگ این بحران بود. سود سهماهه دوم این شرکت بیش از دو برابر شد و به حدود ۶میلیارد دلار رسید؛ رقمی که از پیشبینی تحلیلگران نیز فراتر رفت. رشد قیمت نفت، افزایش حاشیه سود پالایشگاهها و رونق معاملات نفتی باعث شد بیپی بهترین عملکرد خود از زمان بحران انرژی پس از حمله روسیه به اوکراین در سال۲۰۲۲ را ثبت کند. این شرکت در واکنش به رشد درآمدها، سود نقدی سهامداران را نیز ۴درصد افزایش داد. نتایج مالی بیپی بار دیگر نشان داد که در دورههای پرتنش ژئوپلیتیک، فعالیتهای پالایشی و بازرگانی نفت حتی بیش از تولید نفت خام از نوسانات بازار سود میبرند.
شاید مهمترین تفاوت بحران کنونی با شوک انرژی سال۲۰۲۲ را بتوان در رفتار تولیدکنندگان نفت شیل آمریکا مشاهده کرد. شرکتهایی مانند کونوکو فیلیپس، اوکسیدنتال، EOG، دایموندبک و دوون انرژی امسال نیز از افزایش قیمت نفتمیلیاردها دلار درآمد اضافی کسب کردهاند؛ اما برخلاف گذشته قصد ندارند این پول را صرف توسعه سریع تولید کنند.
تحلیلگران معتقدند صنعت شیل از تجربه سقوط قیمت نفت در سالهای گذشته درس گرفته است. اکنون اولویت مدیران این شرکتها نه افزایش تعداد دکلهای حفاری، بلکه بازخرید سهام، پرداخت سود نقدی و تقویت ترازنامههای مالی است. به عبارت دیگر، اگر در گذشته هر جهش قیمت نفت به افزایش تولید آمریکا منجر میشد، امروز شرکتها ترجیح میدهند از قیمتهای بالا درآمد کسب کنند، بدون آنکه خود باعث اشباع دوباره بازار شوند.
انتهای پیام/
