به گزارش صفحه انرژی؛ بازار جهانی نفت در دهههای گذشته بر پایه یک منطق نسبتا ثابت عمل میکرد. هرگاه بحران ژئوپلیتیکی، جنگ یا اختلالی در عرضه رخ میداد، نگاه معاملهگران به ظرفیت مازاد تولید عربستان سعودی دوخته میشد. این ظرفیت به عنوان مهمترین ضربهگیر بازار شناخته میشد و ریاض میتوانست با افزایش یا کاهش تولید، بخش مهمی از نوسانات قیمت را کنترل کند.
اما تحولات سالهای اخیر نشان میدهد که در کنار این متغیر سنتی، عامل تازهای در حال ایفای نقشی تعیینکننده است. در جریان حمله آمریکا و اسرائیل به ایران و اقدام ایران مبنی بر بستن تنگه هرمز نشان داد که دیگر تنها میزان تولید تولیدکنندگان بزرگ نیست که مسیر قیمت نفت را مشخص میکند، بلکه حجم ذخایر نفتی چین و زمانبندی برداشت از آنها نیز به یکی از مهمترین متغیرهای بازار تبدیل شده است.
از دهه ۱۹۸۰ به بعد، عربستان با حفظ بخشی از ظرفیت تولید خود به صورت بلااستفاده، نقشی فراتر از یک صادرکننده بزرگ نفت ایفا کرد. این کشور در بسیاری از بحرانها از جنگ خلیج فارس گرفته تا اختلالهای ناشی از تحریمها یا حملات به زیرساختهای نفتی، با افزایش عرضه توانست بخشی از کمبود بازار را جبران کند. به همین دلیل ظرفیت مازاد عربستان به یکی از مهمترین شاخصهایی تبدیل شد که معاملهگران برای پیشبینی روند قیمت نفت دنبال میکردند. هر نشانهای از افزایش یا کاهش این ظرفیت میتوانست انتظارات بازار را تغییر دهد و بر قیمتها اثر بگذارد.
با این حال، رشد سریع مصرف نفت در آسیا و تبدیل شدن چین به بزرگترین واردکننده نفت خام جهان، به تدریج ساختار بازار را تغییر داد. پکن طی سالهای گذشته علاوه بر افزایش واردات، سیاست گستردهای برای توسعه ذخایر راهبردی و تجاری خود دنبال کرد. این ذخایر در دورههایی که قیمت نفت کاهش مییافت، با سرعت بیشتری تکمیل شدند و اکنون به ابزاری برای مدیریت شوکهای بازار تبدیل شدهاند.
برآورد اداره اطلاعات انرژی آمریکا نشان میدهد چین در بخش عمده سال ۲۰۲۵، همزمان با افت قیمتها، روزانه حدود ۹۰۰ هزار بشکه نفت برای ذخایر راهبردی و تجاری خود خریداری کرده است. نتیجه این سیاست آن بود که در زمان وقوع بحران، پالایشگاههای این کشور دیگر الزامی برای حضور فعال در بازار واردات نداشتند و میتوانستند نیاز خود را از محل نفت ذخیره شده تامین کنند.
این موضوع در جریان جنگ اخیر در ایران به روشنی آشکار شد. آنطور که اویلپرایس گزارش داده، در حالی که بسیاری از معاملهگران انتظار داشتند نگرانی از اختلال عرضه به دلیل بسته شدن تنگه هرمز، رقابت شدیدی برای خرید نفت خاورمیانه ایجاد کند، پالایشگاههای چینی برخلاف انتظار خریدهای خود را به شدت کاهش دادند.
آژانس بینالمللی انرژی برآورد میکند که چین تنها در ماه ژوئن حدود ۴۱ میلیون بشکه از ذخایر نفت خام خود برداشت کرده است که یکی از بزرگترین کاهشهای ماهانه ذخایر در تاریخ به شمار میرود. به جای آنکه این حجم از طریق واردات جایگزین شود، پالایشگاهها از نفت انبار شده استفاده کردند و به این ترتیب، بازار با موجی از تقاضای ناگهانی روبهرو نشد.
دادههای کپلر نیز همین روند را تایید میکند. واردات دریایی نفت خام چین در ماه مه به حدود ۶.۷ میلیون بشکه در روز رسید که پایینترین سطح در نزدیک به یک دهه بود. این رقم فاصله قابل توجهی با میانگین بیش از ۱۰ میلیون بشکهای سال ۲۰۲۵ داشت. با این حال، کاهش فعالیت پالایشگاهها بسیار محدودتر بود و این اختلاف نشان میدهد که کسری واردات از طریق برداشت از ذخایر جبران شده است.
انتهای پیام/
