به گزارش صفحه انرژی؛ تنگه هرمز معمولا با نفت خام و نفتکشهای غولپیکر شناخته میشود اما اینآبراه مسیر خروج حجم بزرگی از گاز، فرآوردههای نفتی و محصولات پتروشیمی کشورهای حاشیه خلیجفارس نیز هست. براساس برآورد اداره اطلاعات انرژی آمریکا در نیمه نخست سال۲۰۲۵ روزانه حدود ۲۰میلیونو۹۰۰هزاربشکه نفت و فرآورده نفتی از هرمز عبور میکرد که معادل نزدیک به۲۰درصد مصرف جهانی سوختهای مایع بود. بخش بزرگی از محمولهها نیز راهی چین، هند، ژاپن و کرهجنوبی میشد.
اکنون رفتوآمد کشتیها بهشدت کاهش یافته است. دادههای کشتیرانی نشان میدهد روز یکشنبه فقط چهارشناور از تنگه عبور کردند درحالیکه یکروز پیشاز آن شمار عبورها هشت فروند بود. از روز پنجشنبه هیچ کشتی حامل گاز طبیعی مایع در حال عبور از تنگه مشاهده نشده است. اینشرایط را شاید نتوان از نظر حقوقی بستهشدن کامل نامید اما برای بسیاری از شرکتهای کشتیرانی، بیمهگران و خریداران هرمز عملا بهمسیری غیرقابل اتکا تبدیل شده است.
یکی از کالاهای مهمی که پشت اینگلوگاه گرفتار شده خانوادهای از مواد پلاستیکی بهنام «پلیالفینها» است. پلیاتیلن و پلیپروپیلن دوعضو اصلی اینخانواده هستند. اینمواد معمولا بهشکل دانههای کوچک سفید یا بیرنگ شبیه عدس یا برنج پلاستیکی از مجتمعهای پتروشیمی خارج میشوند. کارخانههای پاییندستی ایندانهها را ذوب میکنند و با استفاده از دستگاههای قالبگیری، فیلمسازی یا لولهسازی بهکالاهای مصرفی تبدیل میکنند.
پلیاتیلن خود چند نوع اصلی دارد. پلیاتیلن سبک یا LDPE مادهای نرم و انعطافپذیر است که در تولید کیسههای خرید، روکش سیم، فیلم گلخانهای و پوشش بستهبندی بهکار میرود. پلیاتیلن سبک خطی یا LLDPE مقاومت کششی بیشتری دارد و ماده اصلی بسیاری از نایلونهای بستهبندی، سلفونهای کششی دور پالت و کیسههای صنعتی است.
پلیاتیلن سنگین یا HDPE سختتر و محکمتر است و در تولید بطری شیر و مواد شوینده، گالن، جعبه حمل کالا، اسباببازی، لوله آب و برخی ظروف خانگی استفاده میشود. پلیپروپیلن یا PP نیز مادهای سبک و مقاوم است که در ظروف ماست، درپوش بطری، گونی، سرنگ، تجهیزات پزشکی، لوازم خانگی، سپر خودرو و قطعات داخلی اتومبیل کاربرد دارد. بنابراین کمبود اینمواد فقط یک مشکل تخصصی برای پتروشیمیها نیست بلکه تقریبا تمام زنجیره تولید و توزیع کالا را تحت تاثیر قرار میدهد.
حذف ۱۲میلیونتن مواد اولیه از بازار
ساگل مینویسد: پیشاز آغاز اختلالها صادرات پلیاتیلن از خاورمیانه و شمال آفریقا بهطور متوسط روزانه حدود ۴۵هزارتن بود اما در شدیدترین دوره بحران اینرقم بهنزدیک ۲۰هزارتن کاهش یافت. بهبیان ساده هر روز حدود ۲۵هزارتن پلیاتیلن کمتر بهبازار جهانی رسیده است. اگر اینوضعیت یک سال ادامه یابد کاهش عرضه از ۹میلیونتن فراتر میرود؛ حجمی که با تولید سالانه حدود ۱۸مجتمع بزرگ پلیاتیلن برابری میکند.
او معتقد است که درباره پلیپروپیلن نیز برآورد میشود ادامه اختلال در هرمز بتواند سالانه حدود ۳میلیونتن از عرضه قابل دسترس جهان کم کند. درمجموع بازار ممکن است با حذف یا محبوسشدن بیش از ۱۲میلیونتن از دوماده اصلی صنایع پلاستیک مواجه شود؛ محصولاتی که تولید شدند یا امکان تولید آنها وجود دارد اما بهدلیل ناامنی دریا، نبود کشتی، هزینه سنگین بیمه و خطر حمله نمیتوانند بهموقع بهمشتری برسند.
این اتفاق در شرایطی رخ داده که بازار جهانی پلیمر تا پیشاز جنگ با مازاد تولید دستوپنجه نرم میکرد. طی سالهای گذشته چین، آمریکا و کشورهای خاورمیانه ظرفیتهای تازهای ایجاد کرده بودند اما رشد تقاضا بهاندازه رشد کارخانهها نبود. در نتیجه قیمتها پایین مانده و سود بسیاری از تولیدکنندگان کاهش یافته بود. برخی شرکتها آماده بودند تولید خود را کم کنند یا واحدهای قدیمی و زیانده را ببندند.
بهنوشته اینتحلیلگر بازارپتروشیمی انسداد هرمز اینمعادله را وارونه کرده است. کارخانهها لزوما تعطیل نشدند اما بخش بزرگی از تولید آنها بهبازار نمیرسد. بهاینترتیب جنگ کاری را انجام داده که تولیدکنندگان در شرایط عادی باید با کاهش داوطلبانه تولید انجام میدادند یعنی عرضه جهانی را محدود کرده است. پتروتحلیل از اینوضعیت با عنوان «تعدیل مصنوعی ظرفیت» یاد میکند.
برندگان اولیه اینوضعیت تولیدکنندگان پلیمر در آمریکا، اروپا و شرق آسیا هستند. اینشرکتها میتوانند کارخانههای خود را با ظرفیت بالاتری فعال کنند، محصولاتشان را گرانتر بفروشند و قدرت بیشتری در تعیین شرایط قرارداد داشته باشند. درمقابل کارخانههای کوچک تولیدکننده پلاستیک، صنایع بستهبندی و واردکنندگان مواد اولیه قدرت چانهزنی خود را از دست میدهند.
اثرات گرانی بهسرعت در زنجیره کالا پخش میشود. برای نمونه کارخانه تولید مواد غذایی فقط خود ماده غذایی را قیمتگذاری نمیکند بلکه هزینه نایلون، ظرف، بطری، درپوش، لیبل و فیلمی که دور بستهها پیچیده میشود نیز در قیمت نهایی قرار میگیرد. حتی اگر سهم پلاستیک در قیمت یک کالا اندک باشد افزایش همزمان هزینه سوخت، حملونقل، بیمه و بستهبندی میتواند موج تازهای از تورم ایجاد کند.
فشار اصلی احتمالا متوجه بستهبندیهای انعطافپذیر خواهد بود یعنی انواع کیسه، لفاف، نایلون، سلفون و پاکتهایی که برای بستهبندی نان، برنج، حبوبات، گوشت، مواد شوینده و محصولات کشاورزی استفاده میشوند. در بخش بستهبندی سخت نیز بطریها، گالنها، سطلها و ظروف پلاستیکی گرانتر خواهند شد. افزایش قیمت پلیپروپیلن نیز میتواند هزینه تولید لوازم پزشکی یکبارمصرف، گونیهای حمل آرد و برنج، قطعات خودرو و ظروف مواد غذایی را افزایش دهد.
انتهای پیام/
